Hasankeyf'in Dünyadaki Diğer Doğa ve Kültür Mirasları İle Karşılaştırılması

Bu kriterle aşağıdaki gibidir:

i. Yaratıcı insan dehasının ürününü temsil etmesi
ii. Tarihin belli bir zamanını veya kültürel mekânını, mimari veya teknolojinin gelişimini, anıtsal sanatları, şehir veya peyzaj mimarisinin insani değerler arasındaki etkileşimini göstermesi
iii. Kültürel geleneğin, yaşayan veya kayıp bir uygarlığın eşi olmayan veya istisnai tanıklığını içermesi
iv. İnsan tarihinin anlamını taşıyan veya temsil eden bir yapı, mimari veya teknolojik topluluğun seçkin örneği olması
v. İnsan yerleşimine, toprak veya deniz kullanımına ilişkin bir örnek sunması, özellikle bu örneğin geri dönüşümü olmayan değişimlerin etkisiyle dayanıklılığını yitirmemesi
vi. Doğrudan veya somut olaylar veya yaşayan gelenekler ile, fikir ya da inanç ile ilgili olağanüstü dikkat çeken evrensel sanatsal ve edebi eserler olması (Komite, bu kriteri tercihen diğer kriterler ile birlikte kullanmaktadır)
vii. Üstün bir doğal mucize ya da istisnai doğal güzellik ve estetik önem arz eden alanlar içermesi
viii. Dünya tarihinin hayatın varlığı, kara parçalarının ya da önemli jeomorfik ve fizyografik detayların oluşmasında süre gelen önemli jeolojik süreçlerin önemli devrelerini temsil eden örneklerden olması
ix. Evrensel anlamda devam eden ekolojik veya biyolojik gelişimin örneği olması, veya ekosistem, kaynak su, karaya ait gelişim, hayvan ve bitkisel topluluğun örneği olması
x. Biyolojik çeşitliliğin yerinde korunması için bilimsel olarak ve çevre korunması bağlamında tartışılmaz evrensel öneme sahip tehlike altındaki türler de dâhil olmak üzere gerekli pek çok önemli doğal habitata sahip olması

Bu kriterler ışığında dünyanın herkesçe bilinen UNESCO Dünya Miraslarını değerlendirirsek;

1. Petra – Ürdün ( 3 Kriter): Ürdün'ün Lut Gölü ile Akabe Körfezi arasındaki toprakları üzerinde yer alan antik kenttir. M.Ö. 400 ile M.S. 106 yılları arasında Nebatiler'e başkentlik yapmıştır. Roma İmparatorluğu tarafından işgal edilene kadar başkent olarak varlığını sürdürmüştür. M.S. 400 yıllarından sonra deprem ve ekonomik sıkıntılardan dolayı kent gözden düşmüş ve zaman içinde unutulmuştur. 1812 yılında İsviçreli gezgin Johann Burckhardt tarafından kent tekrar bulunmuştur. Petra antik kentinde tiyatro, tapınak, ev, gibi yapılar kireç taşına oyularak yapılmıştır. el-Khazna ve Roma döneminde yapılan anfitiyatro en bilinen yapılardır. Kriterlere Uygunluk: (i)(iii)(iv)

2. Çin Seddi (5 Kriter): in Seddi, Çin'in kuzeybatısı boyunca uzanır. Dünyanın en uzun savunma duvarıdır. Kalıntıları Po Hay körfezinde deniz kıyısında başlar. Pekin'in kuzeyinden geçerek batıya yönelir ve Huang-Ho nehrini ikiye bölerek güneybatıya uzanır. Gobi Çölü'nün güneyinden batıya yönelerek devam eder.Seddin yıkılmış olan kısımlarıyla birlikte uzunluğu 6.000 kilometreyi bulur. Bugün ayakta duran kısım Ming Hanedanı devrinden kalan 3.000 kilometrelik settir. Ancak asıl inşaat, M.Ö.221 ile M.S.608 yılları arasında yapılmıştır.Seddin kalınlık ve yüksekliği yer yer değişir. Bazı yerlerde setler, kademeli savunmaya imkan verecek şekilde birkaç sıra halinde yapılmıştır.. Kriterlere Uygunluk: (i)(ii)(iii)(iv)(vi)

3. Mısır – Piramitler Bölgesi (3 Kriter): Eski Mısır Kırallığının başkenti. Bölgede kaya mezarları, tapınak ve piramitler gibi bazı olağanüstü anıtlar bulunmaktadır. Antik çağda, bölge dünyanın yedi harikasından biri olarak kabul edilirdi. Kriterlere Uygunluk: (i)(iii)(vi)

4. Hindistan – Taç Mahal (1 Kriter): Taç Mahal, Babür İmparatorluğunun 6. hükümdarı Şah Cihan -Şah-ı Cihan (Dünyanın şahı)-(1593-1666) tarafından, o zamanki imparatorluğun başkenti olan Hindistan'in Agra şehrinde, Jumna (Yamuna) Nehri'nin kıyısında yaptırılmıştır. Taç Mahal'in yapımında parlak, ince mavi damarları olan beyaz mermer kullanılmistır. Aynı mermerden yapılan ve yerden yüksekliği 82 metre olan kubbe,Mimar İsmail Efendi tarafından yapılmıştır. Kubbe 1648 yılında tamamlanmıştır.Kubbe üzerinde altınlı bir alem vardır. Türbenin beyaz mermerden 4 minaresi vardır. Kriterlere Uygunluk: (i)

5. Amerika – Büyük Kanyon (4 Kriter): Amerika Birleşik Devletleri'nin Arizona eyaleti sınırlarında bulunan en eski ulusal parkdır.Büyük Kanyon, bir çok renge sahip; Kolorado Nehri çevresinde bulunan bir kanyondur. Büyük Kanyon Ulusal Parkı içinde bulunur ve bu Amerika'daki ilk ulusal parklardan biridir. Kanyon, Kolorado Irmağı'nın kanalı milyonlarca yılda yarmasıyla oluşmuştur. 466 kilometre uzunluğunda ve 400 metre ila 2.4 kilometre genişliği arasında değişmektedir. Derinlik açısından da 1600 metreye kadar ulaşır. Bu kesiklerde Dünya'nın 2 milyar yıllık tarihi gözükebilmektedir.Kriterlere Uygunluk: (vii)(viii)(ix)(x)

6. Peru – Machu Pichu (4 Kriter): Bugüne kadar çok iyi korunarak gelmiş olan bir İnka antik şehridir. And Dağları 'nın bir dağının zirvesinde, 2.360 m yükseklikte, Urubamba Vadisi üzerinde kurulmuş olup, Peru'nun Cusco şehrine 88 km mesafededir. Şehir, İnka'lı bir hükümran olan Pachacutec Yupanqui tarafında 1450 yılları civarında inşa ettirilmiştir. İspanyol istilacılar 1532 yılında buraları işgal ederken sık dağlar arasında kalmış bu şehir, istilacılar tarafından fark edilmemiş ve bu sayede zarar görmemiştir.Machu Picchu 200 den fazla, merdiven sistemiyle birbirne bağlı olan taş yapıdan oluşur.Şehrin 3000 basamağı bugün hala gayet iyi durumdadır. Kriterlere Uygunluk: (i)(iii)(vii)(ix)

7. Arjantin – Iguazu ( 2 Kriter): 1.320 km uzunluğunda Güney Amerika'da bir nehir. İki farklı nehrin (Irai ve Atuba) Curitiba şehri yakınlarinda birleşmesinden oluşur. Parana nehrine dökülmeden önceki son kilometrelerinde Arjantin (Misiones eyaleti) ile Brezilya (Parana eyaleti) arasında sınır oluşturur.Parana Nehri'ne döküldüğü yerin yakınlarında, Brezilya tarafında Foz do Iguaçu, Arjantin tarafında ise Puerto Iguazu şehirleri bulunur.Iki şehir de nehri geçen bir köprü ile birbirlerine bağlıdır.Iguaçu'nun en ünlü özelliği, nehrin döküldüğü yerin birkaç kilometre öncesindeki şelaleleridir. Şelaleler de aynı şekilde tam sınırda bulunur. Toplam genişliği 2700 m olan Igaçu Şelaleleri'nde, ortalama 1.700 m³/s, uzun yağişlardan sonra ise 7.000 m³/s su, iki basamak halinde 75 metreden dökülür. Turizm sebebi ile lokal anlamda çok önemli bir ekonomik rol oynar. Kriterlere Uygunluk: (vii)(x)

8. Avustralya – Tazmanya (7 Kriter): Tazmanya, 64.519 km²'lik alanı ile Avustralya'nın en büyük adasıdır. Kuzeyden güneye 296 km, doğudan batıya 315 km uzanır. Çevresindeki küçük adaları da sayacak olursak 68.401 km²'lik bir alanı kapsar. Büyüklüğü aşağı yukarı İrlanda kadar olup sayısı yaklaşık yüzü bulan arşipel tipli Bass Adaları'nın en büyüğüdür.Ada çok çeşitli ekoloji barındırdığından, yaklaşık dörtte biri UNESCO doğa mirası koruması altındadır. Adanın yaklaşık % 40'ı milli parklardan oluşur. En çok etkileyici olan doğal varlığı Cradle Dağı ve el değmemiş, ulaşımı bile zor olan güneybatı kısmındadır. Kriterlere Uygunluk: (iii)(iv)(vi)(vii)(viii)(ix)(x)

9. Brezilya – Amazon Koruma Alanı (2 Kriter): 6 Milyon Hektarlık Amazon havzasının içinde koruma alanı olarak belirlenmiş en büyük alandır. Biyolojik çeşitlilik açısından dünyanın en zengin yeridir. Varzea ekosistemleri, ormanlar, göller ve kanallar ile sürekli gelişen su mozaiği, dünyanın en zengin elektrik balığı çeşitliliğine evsahipliği yapar. Kriterlere Uygunluk: (ix)(x)

10. Italya – Venedik Şehri ve Lagünü(6 Kriter): 118 adacık üzerine kurulu olan Venedik, 10. yüzyılda çok önemli bir deniz gücü haline gelmiştir. Tüm şehir olağanüstü mimari şaheseridir. En küçük yapılarda bile Giorgione, Titian, Tintoretto, Veronese gibi büyük sanatçıların çalışmalarına rastlamak mümkündür. Kriterlere Uygunluk: (i)(ii)(iii)(iv)(v)(vi)

Kaynaklar: Vikipedia (tr.wikipedia.org), Unesco (whc.unesco.org)